محمد على آزاد كشميرى
255
نجوم السماء في تراجم العلماء ( فارسي )
جمله است آنچه مرا اجازهء روايت آن داده است فاضل آخوند ملا محمد رفيع بن فرج كه معروف به ملا رفيع است و مجاور مشهد مقدس رضوى بود و اصل او از جيلان بود و به مشهد مقدس مذكور توطن اختيار كرد و به همان جاى اقدس درگذشته مدفن يافت . و او از استاد خود ملا محمد باقر مجلسى روايت داشت و اين سلسله روايت من كه وسائط كمتر دارد اقرب اسانيد من است . و هم به واسطهء ملا رفيع مذكور از علامهء فهامه آقا جمال الدّين پسر آقا حسين خوانسارى روايت دارم ، و اجازهء مرا كه از ملا رفيع مذكور حاصل شد بر سبيل مراسله بود . پس چون بهسوى عجم رفتم و باز به زيارت مشهد مقدس حضرت امام رضا - عليه السلام - مشرف شدم به خدمت ملاى مذكور رسيدم و مشرف خدمتش شدم و او در مدرسهء آن شهر درس تفسير بيضاوى مىفرمود و در مسجد جامع ، بعد نماز عصر درس تفسير جامع الجوامع مىگفت و سن شريفش در آن زمان قريب به صدسال رسيده بود » . 96 ) مولانا محمد تقى المشهدى المشهور به پاچنارى : « 1 » از فضلاى عصر خود بود و معاصر ملا رفيع گيلانى مشهدى سابق الذكر . شيخ عبد النبى قزوينى در تكملهء امل الآمل آورده كه : « مولى مير محمد تقى مشهدى معروف به پاچنارى فاضلى معظم و عالمى مفخم و صاحب قوت و فكر بود ، در معرفت علوم . بالجمله كمالش در علم و فضل ظاهر و معلوم است چنانچه از بعض ثقات علما و فضلا شنيدهام كه در ميان او و ميان فاضل معظم مولانا محمد رفيع جيلانى در مشهد مقدس در مسئلهء تخيير صلات جمعه مباحثات و مشاجرات واقع شده و رسائل متعدد در آن باب تصنيف فرمودند چنانچه در بعض كتبخانهها آن رسائل يافته مىشود ، و رسائل مولانا مير محمد تقى مذكور دال بر علم و كمال وىاند و من از رسائل مذكوره مستفيد شدم . بالجمله مير موصوف با وصف علم او در كمال زهد و تقوا بود . رضى اللّه عنه و ارضاه » . 97 ) السيد محمد بن على بن حيدر الموسوى المعروف به السيد محمد حيدر العاملى المكى [ 1071 - 1139 ه . ق ] : « 2 » منسوب بهسوى جبل عامل و مكهء معظمه است . محقق بحرانى در اجازهء خود گفته كه مولدش جبل عامل و موطنش مكهء معظمه بود . وى عالم كامل و فاضل محقق مدقق و حسن التعبير و جيّد التحرير و التقرير بود . از تصانيف او است كتابى در احكام آيات قرآنى كه آن را ديدهام ، بر وسعت
--> ( 1 ) - طبقات اعلام الشيعة ، ص 118 ، تتميم امل الآمل ، ص 83 . ( 2 ) - طبقات اعلام الشيعة ، ص 661 ، نزهة الجليس ، لؤلؤة البحرين .